فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٦٠٣ - فصل در بيان امكان استعدادى

الشّيى‌ء لصيرورته شيئا آخر له نسبة الى الشّيى‌ء المستعدّ و له نسبة الى‌

الشّيى‌ء المستعدّ له فباعتبار الاوّل يقال له الاستعداد فيقال انّ النّطفة

مستعدّة للانسانيّة و بالاعتبار الثّانى يقال له الامكان الاستعدادى‌

فيقال الانسان يمكن ان يوجد فى النّطفة فلو سومح و قيل النّطفة يمكن‌

ان يصير انسانا كان المراد ما ذكرنا.

ترجمه:

فصل در بيان امكان استعدادى‌

گ اهى امكان به « استعدادى » صفت آورده شده و ميگويند: الامكان‌

الاستعدادى.

اين امكان در عرف اهل معقول غير از استعداد مى‌باشد زيرا تهيّوء و

استعداد شيى‌ء براى اينكه شيى‌ء ديگرى بگردد داراى دو نسبت است:

الف: نسبت آن با شيى‌ء مستعدّ.

ب: نسبتش با شيى‌ء مستعدّ له.

پ س باعتبار اوّل بآن استعداد گ فته مثلا مى‌گويند:

نطفه براى انسانيّت استعداد دارد.

و بملاحظه دوّم بآن امكان استعدادى اطلاق ميكنند چ نان چ ه مى‌گويند

ممكنست انسان در نطفه يافت شود.

پ س اگر در مقام تسامح بگويند: ممكنست نطفه انسان بگردد، مقصود و

مراد همان است كه ما ذكر نموديم.

شرح فارسى:

توضيح‌

خداوند حكيم بقدرت كامله خود موجودات را بطورى خلق فرموده كه‌

قابليّت تحوّلّ و تغيّر در آنها مى‌باشد و تمام آنها قوّه از نقص بكمال را دارا هستند

همچون خاك و سنگ كه شايد ذليل‌ترين اشياء و بى‌قيمت‌ترين آنها باشند لكن در

نهان آنها چ نان قوّه‌اى است كه آمادگى براى تبديل شدن با شرف فلزّات يعنى‌